Autistische Barbie, een bruine vrouw met lang zwart haar, een lila gestreepte jurk, een roze koptelefoon, fidgetspinner en AAC tablet.

Autistische Barbie: over representatie en kapitalisme

16 januari 2026 Door NeuroElfje

Een week geleden onthulde Mattel samen met het Autistic Self-Advocacy Network de nieuwe autistische Barbie. De Barbie is een non-verbale bruine vrouw met zichtbare hulpmiddelen: een AAC tablet, een fidget spinner en een koptelefoon, en ze kijkt je niet rechtstreeks aan. Ze heeft beweegbare handen en armen om mee te flapperen en loszittende kleding van zacht materiaal.

Sinds de release lijkt iedereen er een mening over te hebben. Er is veel kritiek over dat de Barbie te stereotype zouden zijn. LinkedIn staat vol met (voornamelijk witte) mensen die AI slop delen van een Barbie die wél op hen lijkt, omdat ze zichzelf er niet in terug zien.

En Zwarte en bruine autistische mensen met een hogere ondersteuningsbehoefte zeggen overwegend blij te zijn met de representatie en zijn blij dat ze zichzelf eindelijk kunnen herkennen.

Het duurde even voor ik mijn gedachten hierover op een rijtje had.

Is Autistische Barbie eigenlijk wel stereotype?

Laten we eerlijk zijn: als de pop echt stereotype was geweest, was het een wit jongetje of man met een lelijk shirt met puzzelstukjes en misschien nog een trein of een wiskundeboek. Er zijn heel veel voorbeelden van dit stereotype: kijk maar naar Atypical, Rain Man, Sheldon Cooper of The Good Doctor.

Ik zou een bruine vrouw niet per sé classificeren als een autistisch stereotype. Zwarte en bruine autistische mensen worden al veel te lang over het hoofd gezien. Zwarte en bruine vrouwen krijgen gemiddeld nog later een diagnose dan witte vrouwen en er is eigenlijk geen goede cultuursensitieve autismezorg. De autismewereld is hagelwit. Hoe veel voorbeelden van goede representatie in de media of winkel ken je waarin hun autisme ook echt wordt benoemd?

Een tweede groep die echt weinig goede representatie heeft, zijn autistische mensen met een hoge ondersteunings-behoefte, al helemaal als ze ook non-verbaal zijn. Continu wordt er binnen en buiten de gemeenschap letterlijk over hen heen geschreeuwd. Hen wordt ook autonomie en alternatieve manieren om te communiceren ontzegd, zoals AAC-tablets.

Zijn hulpmiddelen stereotype?

Zijn zichtbare hulpmiddelen die door een groot gedeelte van onze gemeenschap worden gebruikt, stereotype? Niet al het autisme is onzichtbaar. Mensen die non-verbaal zijn, die een hoge ondersteuningsbehoefte hebben of niet kunnen maskeren zijn al snel zichtbaar autistisch. Is dat zichtbare autisme slecht? Of is het juist belangrijk dat hulpmiddelen en autisme dat minder ‘acceptabel’ is, genormaliseerd wordt en gezien als iets neutraals in plaats van iets slechts waar op neergekeken moet worden? Zeker iets als AAC tablets, waar toch al veel stigma op rust. En heel veel van ons gebruiken fidgets en gehoorbescherming. Ik ook.

Je kunt het autistische spectrum niet vangen in één pop. Daar moet je keuzes in maken. De Barbie is niet representatief voor het hele spectrum, maar misschien wel voor bruine non-verbale meisjes die zichzelf nergens terug zien.

De reacties laten zien hoe de samenleving ons leert te kijken naar mensen met zichtbare handicaps en hoe dit ons wereldbeeld vormt, ook als we zelf een beperking hebben.

Wat zegt deze discussie over ons?

Er zijn Barbies met honderden beroepen, thema’s en uiterlijkheden waar allerlei autistische mensen zichzelf in kunnen herkennen. Als er al een Barbie is die op jou lijkt, is deze Barbie dan echt bedoeld voor jou? Of is deze bedoeld voor mensen in onze gemeenschap die tot voor kort géén Barbie hadden die op hen leek? En is het dan écht nodig om jezelf te centreren in deze discussie?

De online autistische gemeenschap wordt gedomineerd door witte mensen met een lage ondersteuningsbehoefte. Veel van de kritiek is een klassiek voorbeeld van aspie supremacy. Door de Barbie af te wijzen, kun je afstand nemen van eigenschappen die de neuronormatieve samenleving ziet als ongewenst. Ook als deze voor veel van ons gewoon onderdeel zijn van ons leven. Dat laat zien hoe diep neuronormativiteit vast zit in onze gemeenschap, en hoe het vormgeeft hoe we naar autisme kijken. Het laat zien welke eigenschappen gezien worden als gewenst, en welke niet. Dat doet niks goeds voor ons. Het enige wat het doet is neuronormativiteit verschuiven, terwijl we die eigenlijk moeten afbreken.

De autistische gemeenschap heeft het moeilijk

Deze hele rel leidt ons af van waar we het eigenlijk over moeten hebben. De Nederlandse autistische gemeenschap heeft al lange tijd problemen. Er zijn steeds minder organisaties die autismezorg geven, en de wachtlijsten worden alleen maar langer. 1 op de 7 autistische kinderen is thuiszitter. Minder dan de helft van ons heeft betaald werk, en veel van ons leven in armoede. We zijn enorm oververtegenwoordigd in suïcidecijfers. Misinformatie, pseudo-wetenschap en schadelijke ‘therapieën’ zijn overal te vinden.

Ook in het buitenland hebben autistische mensen het moeilijk. In de VS, het land waar Barbie vandaan komt, is het voor Zwarte en bruine mensen levensgevaarlijk om autistisch gedrag te laten zien waar de politie of ICE bij is. Vorig jaar is Victor Perez, een bruine nonverbale jongen, vermoord door de politie omdat hij een meltdown had, en er zijn veel meer voorbeelden. Verschillende staten in de VS hebben inmiddels wetten waardoor autistische trans mensen niet in transitie mogen. Cruciale voorzieningen waar autistische mensen afhankelijk van zijn, zoals Medicaid en voedselbonnen, worden in rap tempo afgebroken.

Geld verdienen over onze rug

Mattel is een enorme multinational met een jaarlijkse omzet van miljarden. Representatie kan ze echt niet zo veel schelen. Grote bedrijven zijn vooral inclusief als het hen uitkomt en als ze er geld aan kunnen verdienen. Je ziet dit ook gebeuren bij Pride. Nu conservatieve denkbeelden oprukken en het minder lucratief is om de queer gemeenschap te steunen, zie je dat veel grote bedrijven ineens stoppen met Pride boten huren. Bij Mattel zie je het ook, maar subtieler: hoewel de autistische Barbie bruin is, wordt ze voornamelijk gepromoot door witte autistische influencers met een lage ondersteuningsbehoefte.

Hoe veel van de opbrengst van de autistische Barbie wordt er teruggegeven aan onze gemeenschap die het op dit moment zo moeilijk heeft? Representatie is belangrijk, maar is het ethisch om – zeker op dit moment – miljarden te verdienen over de rug van gemarginaliseerde mensen door ze ervan te overtuigen dat ze een plastic versie van zichzelf nodig hebben? Eentje die waarschijnlijk gemaakt is door bruine en Zwarte kinderen in slechte omstandigheden?

Autistische Barbie: representatie zonder verandering

Zichtbaarheid en representatie zorgen niet automatisch voor meer bescherming of ondersteuning. Het zorgt er niet voor dat de problemen, ongelijkheid en onderdrukking waar we mee te maken hebben ineens op magische wijze opgelost zijn. Zichtbaarheid en representatie doet niets aan de wachtlijsten, het doet niets aan inclusief onderwijs of toegankelijkheid, het doet niets aan onze positie en het waarborgt niet onze mensenrechten.

Representatie is belangrijk en hard nodig, maar representatie zonder echte verandering, zonder investering in de gemeenschap, is leeg, hol en plastic.

Als je een initiatief wil steunen van daadwerkelijk inclusieve poppen, doneer vooral het geld dat je aan deze Barbie zou willen uitgeven aan de GoFundMe van Colourful Goodies, zodat Ellen Brudet met haar inclusieve poppenwinkel een doorstart kan maken. Ze is weggeconcurreerd door bedrijven als Mattel en heeft je euro’s harder nodig dan een multinational die geen klap om ons geeft.