Autistische Barbie: over representatie en kapitalisme
16 januari 2026Een week geleden onthulde Mattel samen met het Autistic Self-Advocacy Network de nieuwe autistische Barbie. De Barbie is een non-verbale bruine vrouw met zichtbare hulpmiddelen: een AAC tablet, een fidget spinner en een koptelefoon, en ze kijkt je niet rechtstreeks aan. Ze heeft beweegbare handen en armen om mee te flapperen en loszittende kleding van zacht materiaal.
Sinds de release lijkt iedereen er een mening over te hebben. Er is veel kritiek over dat de Barbie te stereotype zouden zijn. LinkedIn staat vol met (voornamelijk witte) mensen die AI slop delen van een Barbie die wél op hen lijkt, omdat ze zichzelf er niet in terug zien.
En Zwarte en bruine autistische mensen met een hogere ondersteuningsbehoefte zeggen overwegend blij te zijn met de representatie en zijn blij dat ze zichzelf eindelijk kunnen herkennen.
Het duurde even voor ik mijn gedachten hierover op een rijtje had.
Is Autistische Barbie eigenlijk wel stereotype?
Laten we eerlijk zijn: als de pop echt stereotype was geweest, was het een wit jongetje of man met een lelijk shirt met puzzelstukjes en misschien nog een trein of een wiskundeboek. Er zijn heel veel voorbeelden van dit stereotype: kijk maar naar Atypical, Rain Man, Sheldon Cooper of The Good Doctor.
Ik zou een bruine vrouw niet per sé classificeren als een autistisch stereotype. Zwarte en bruine autistische mensen worden al veel te lang over het hoofd gezien. Zwarte en bruine vrouwen krijgen gemiddeld nog later een diagnose dan witte vrouwen en er is eigenlijk geen goede cultuursensitieve autismezorg. De autismewereld is hagelwit. Hoe veel voorbeelden van goede representatie in de media of winkel ken je waarin hun autisme ook echt wordt benoemd?
Een tweede groep die echt weinig goede representatie heeft, zijn autistische mensen met een hoge ondersteunings-behoefte, al helemaal als ze ook non-verbaal zijn. Continu wordt er binnen en buiten de gemeenschap letterlijk over hen heen geschreeuwd. Hen wordt ook autonomie en alternatieve manieren om te communiceren ontzegd, zoals AAC-tablets.
Zijn hulpmiddelen stereotype?
Zijn zichtbare hulpmiddelen die door een groot gedeelte van onze gemeenschap worden gebruikt, stereotype? Niet al het autisme is onzichtbaar. Mensen die non-verbaal zijn, die een hoge ondersteuningsbehoefte hebben of niet kunnen maskeren zijn al snel zichtbaar autistisch. Is dat zichtbare autisme slecht? Of is het juist belangrijk dat hulpmiddelen en autisme dat minder ‘acceptabel’ is, genormaliseerd wordt en gezien als iets neutraals in plaats van iets slechts waar op neergekeken moet worden? Zeker iets als AAC tablets, waar toch al veel stigma op rust. En heel veel van ons gebruiken fidgets en gehoorbescherming. Ik ook.
Je kunt het autistische spectrum niet vangen in één pop. Daar moet je keuzes in maken. De Barbie is niet representatief voor het hele spectrum, maar misschien wel voor bruine non-verbale meisjes die zichzelf nergens terug zien.
De reacties laten zien hoe de samenleving ons leert te kijken naar mensen met zichtbare handicaps en hoe dit ons wereldbeeld vormt, ook als we zelf een beperking hebben.
Wat zegt deze discussie over ons?
Er zijn Barbies met honderden beroepen, thema’s en uiterlijkheden waar allerlei autistische mensen zichzelf in kunnen herkennen. Als er al een Barbie is die op jou lijkt, is deze Barbie dan echt bedoeld voor jou? Of is deze bedoeld voor mensen in onze gemeenschap die tot voor kort géén Barbie hadden die op hen leek? En is het dan écht nodig om jezelf te centreren in deze discussie?
De online autistische gemeenschap wordt gedomineerd door witte mensen met een lage ondersteuningsbehoefte. Veel van de kritiek is een klassiek voorbeeld van aspie supremacy. Door de Barbie af te wijzen, kun je afstand nemen van eigenschappen die de neuronormatieve samenleving ziet als ongewenst. Ook als deze voor veel van ons gewoon onderdeel zijn van ons leven. Dat laat zien hoe diep neuronormativiteit vast zit in onze gemeenschap, en hoe het vormgeeft hoe we naar autisme kijken. Het laat zien welke eigenschappen gezien worden als gewenst, en welke niet. Dat doet niks goeds voor ons. Het enige wat het doet is neuronormativiteit verschuiven, terwijl we die eigenlijk moeten afbreken.
De autistische gemeenschap heeft het moeilijk
Deze hele rel leidt ons af van waar we het eigenlijk over moeten hebben. De Nederlandse autistische gemeenschap heeft al lange tijd problemen. Er zijn steeds minder organisaties die autismezorg geven, en de wachtlijsten worden alleen maar langer. 1 op de 7 autistische kinderen is thuiszitter. Minder dan de helft van ons heeft betaald werk, en veel van ons leven in armoede. We zijn enorm oververtegenwoordigd in suïcidecijfers. Misinformatie, pseudo-wetenschap en schadelijke ‘therapieën’ zijn overal te vinden.
Ook in het buitenland hebben autistische mensen het moeilijk. In de VS, het land waar Barbie vandaan komt, is het voor Zwarte en bruine mensen levensgevaarlijk om autistisch gedrag te laten zien waar de politie of ICE bij is. Vorig jaar is Victor Perez, een bruine nonverbale jongen, vermoord door de politie omdat hij een meltdown had, en er zijn veel meer voorbeelden. Verschillende staten in de VS hebben inmiddels wetten waardoor autistische trans mensen niet in transitie mogen. Cruciale voorzieningen waar autistische mensen afhankelijk van zijn, zoals Medicaid en voedselbonnen, worden in rap tempo afgebroken.
Geld verdienen over onze rug
Mattel is een enorme multinational met een jaarlijkse omzet van miljarden. Representatie kan ze echt niet zo veel schelen. Grote bedrijven zijn vooral inclusief als het hen uitkomt en als ze er geld aan kunnen verdienen. Je ziet dit ook gebeuren bij Pride. Nu conservatieve denkbeelden oprukken en het minder lucratief is om de queer gemeenschap te steunen, zie je dat veel grote bedrijven ineens stoppen met Pride boten huren. Bij Mattel zie je het ook, maar subtieler: hoewel de autistische Barbie bruin is, wordt ze voornamelijk gepromoot door witte autistische influencers met een lage ondersteuningsbehoefte.
Hoe veel van de opbrengst van de autistische Barbie wordt er teruggegeven aan onze gemeenschap die het op dit moment zo moeilijk heeft? Representatie is belangrijk, maar is het ethisch om – zeker op dit moment – miljarden te verdienen over de rug van gemarginaliseerde mensen door ze ervan te overtuigen dat ze een plastic versie van zichzelf nodig hebben? Eentje die waarschijnlijk gemaakt is door bruine en Zwarte kinderen in slechte omstandigheden?
Autistische Barbie: representatie zonder verandering
Zichtbaarheid en representatie zorgen niet automatisch voor meer bescherming of ondersteuning. Het zorgt er niet voor dat de problemen, ongelijkheid en onderdrukking waar we mee te maken hebben ineens op magische wijze opgelost zijn. Zichtbaarheid en representatie doet niets aan de wachtlijsten, het doet niets aan inclusief onderwijs of toegankelijkheid, het doet niets aan onze positie en het waarborgt niet onze mensenrechten.
Representatie is belangrijk en hard nodig, maar representatie zonder echte verandering, zonder investering in de gemeenschap, is leeg, hol en plastic.
Als je een initiatief wil steunen van daadwerkelijk inclusieve poppen, doneer vooral het geld dat je aan deze Barbie zou willen uitgeven aan de GoFundMe van Colourful Goodies, zodat Ellen Brudet met haar inclusieve poppenwinkel een doorstart kan maken. Ze is weggeconcurreerd door bedrijven als Mattel en heeft je euro’s harder nodig dan een multinational die geen klap om ons geeft.
Bronnen:
Voor dit artikel heb ik geleerd van het werk van de volgende mensen op Threads en Instagram:
Welke kleur dan ook; hoe autistisch moet je wel niet zijn om een langdurig benodigde zorbehoefte gefaliciteerd te krijgen? De beroemde therapie (en goedkope) ‘Zelfredzaamheid! Vandaar depressie, suïdes, werkeloosheid, terugtrekken, eenzaamheid. Groet Wulf
Met de woorden, ik heb Ass., zal ik dit jr. 55 jr. worden. Weer een jaar erbij! In een wereld waar ik niet thuis hoor maar waar een A-typicalwereld geen optie is! Prive allang afgeschreven! Qua werk vanaf de 50! nergens een potentioneel! ( wel werkende) door matig autistisch te zijn geen kant op kunnen. Nergens bijhoren ( groot verdriet!)
Ik raak met mijn reactie misschien niet helemaal de kern van wat je bedoelt, maar het valt mij ook op dat er veel flauwe en vervelende reacties komen van mensen die zelf geen autisme hebben. Het lijkt bijna op jaloezie, erg kinderachtig en jammer. En die colourful goodies poppen zijn geweldig, goed om daar naar te verwijzen.
Het is een beetje een late reactie (nou ja in internet-tijd-termen dan) maar ik herken die flauwe en vervelende reacties als trans vrouw zelf heel goed van allerlei vormen van berichtgeving over trans mensen.
Als het pro-trans is, storten gender-kritisch fascisten zich daar massaal op en denken zij luidkeels het alleenrecht te hebben om te bepalen wat wij wel of juist niet zijn en wat we daarom met ons lichaam mogen doen. Oh wee als in het stuk het bestaan van autisme onder trans mensen wordt benoemd, dan komt het klassistische gelul helemaal met windkracht 10 opzetten en zie je duidelijk hoe minderwaardig autistische mensen, trans mensen maar laat staan de combinatie van die twee werkelijk gezien worden. Denkbeelden die, als je een beetje opgelet hebben onmiddellijk doen denken aan de jaren 30 van de vorige eeuw.
Het geeft goed aan hoeveel mensen denken dat zij meer mens zijn dan autistische mensen en daarmee dus ook meteen hoe minderwaardig autistische mensen dienen te zijn.
Dezelfde reacties zien we bij autistische mensen net als bij trans mensen: ze verdienen geen lichamelijke autonomie, het zelfbeschikkingsrecht (vooral bij trans jongens zie je dit) moet maar eens opgeheven worden (en door hoe de extreemste tegenstanders bij trans mensen spreken, weet je dat volwassenen ook datzelfde recht moeten verliezen, omdat vooral trans jongens binnen het gender-kritisch fascisme gezien worden als niets anders dan baby-maak-machines).
Een andere respons is vooral ook de neiging om representatie koste wat kost te voorkomen: ook over autisme zie ik mensen reageren op een manier die suggereert dat ze denken dat het een besmettelijk virus is, net als het over trans mensen gaat.
Is de berichtgeving anti-trans, misbruiken gender-kritisch fascisten dat onmiddellijk om luidkeels te schreeuwen “ZIE JE WEL!?” en zie meteen oproepen aan politici om “nou eindelijk eens keihard in te grijpen”. Dat ingrijpen draait vrijwel altijd om keiharde conversiehandelingen, die allemaal 1-op-1 beantwoorden aan bijvoorbeeld ABA.
100% mee eens!
Dank voor de nuance & de ombuiging Jopie !
Dank voor jouw nuance & ! Ombuiging Jopie