De problematische geschiedenis van Hans Asperger

april 27, 2021 Door neuroelfje

Lees ook: Functioneringslabels en waarom ze problematisch zijn

Feit is dat de geschiedenis van het onderzoek naar autisme en de geschiedenis van hoe de westerse wereld aankijkt tegen neurodivergente mensen extreem problematisch is. Zo problematisch dat ik er eigenlijk geen woorden voor heb. Hans Asperger is maar een deel van deze geschiedenis. Over de rest zal ik in de toekomst ongetwijfeld ook praten.

En er moet over gepraat worden, want deze geschiedenis is de reden dat deze maatschappij nog steeds enorm validistisch en nog steeds ronduit agressief kan zijn naar ons.

Zeker in het kader van de autismemaand april, en het feit dat ik tijdens de Wereld Autisme Dag meerdere discussies heb moeten voeren met mensen die zich als “aspie” niet zo HEEL erg autistisch vinden. En die zich daarom niet identificeren met het woord autisme. Want nee, je bent niet ZO’N autist.

Newsflash: als ik onder de DSM-IV mijn diagnose had gehad, was deze waarschijnlijk ook Asperger geweest. Maar er is een reden dat deze diagnose niet meer bestaat in Nederland, en dat is maar goed ook. Ik zal hiermee ongetwijfeld op mensen hun teentjes trappen, en dat kan me echt geen reet schelen. Maar goed, laten we beginnen met uitleggen wat er allemaal mis is aan Hans Asperger en het syndroom van Asperger. Ook zal ik uitleggen waarom deze diagnose niet meer bestaat en waarom dit maar goed is ook.

Wie was Hans Asperger?

Hans Asperger was een Oostenrijkse wetenschapper. Hij staat vooral bekend om zijn onderzoek naar psychische stoornissen bij kinderen. Hij heeft meer dan 300 publicaties geschreven, vooral over een aandoening die hij “autistische psychopathie” noemde. Asperger was een van de eerste wetenschappers die onderzoek deed naar wat wij nu autismespectrumstoornis noemen.

Tijdens zijn leven werd zijn werk voornamelijk overschaduwd door zijn tijdgenoot Leo Kanner (met wie ik ook nog wel een appeltje te schillen heb), maar zijn nalatenschap heeft het onderzoek naar autisme enorm beinvloed.

Onder andere het Aspergersyndroom is naar hem vernoemd.

Waarom was Hans Asperger problematisch?

Ik kan er omheen draaien maar dat doe ik niet: Hans Asperger was een nazi. Hij deed zijn onderzoek tijdens het Naziregime. Hij constateerde onder andere dat sommige autistische mensen alsnog waardevolle levens en carrières konden hebben.

Daarbij maakte hij in zijn onderzoek onderscheid tussen deze kinderen, die na zijn dood zouden worden omgedoopt tot mensen met het “Aspergersyndroom” en de rest van de autistische kinderen. De rest stuurde hij naar de extreem problematische Spiegelgrund-kliniek, waar op autistische kinderen werd geëxperimenteerd en in veel gevallen ook vermoord. De kinderen die hij functioneel achtte, werden aan het werk gezet om het Naziregime te dienen.

Niet-zo-heel-grappig feitje: de kinderen die Asperger beschreef hebben meer weg van wat later klassiek autisme werd genoemd, en niet het Aspergersyndroom. De benaming klopt dus niet eens.

Waarom is het Aspergersyndroom problematisch?

Los van de nazigeschiedenis en dat het werk van Hans Asperger daarom sowieso al in de prullenbak mag is het opdelen van autistische kinderen in “functioneel” en “niet functioneel” enorm problematisch. Het is daarom goed dat deze diagnose verdwenen is in de DSM-V.

Daarnaast is er ook in de huidige wereld nog steeds een trend gaande die ook wel “aspie-supremacy” wordt genoemd. Dit zijn Asperger-mensen die zichzelf onbewust of bewust beter vinden dan andere autistische mensen, of “niet identificeren” met autisten die meer hulp nodig hebben om te overleven in deze wereld. Dit is een vorm van geïnternaliseerd validisme.

Hiermee versterk je namelijk het stigma dat andere mensen met dezelfde diagnose minder waard zijn omdat ze toevallig minder neurotypisch overkomen, waarmee je niet alleen jezelf devalueert en de problemen van andere autistische mensen die “minder autistisch” overkomen, maar je miskent mensen die meer hulp en begeleiding nodig hebben hun kwaliteiten, mogelijkheden en kracht.

functioneringlabels en het autisme spectrum
Afbeeldingsomschrijving: cirkel in regenboogkleuren met daaromheen de woorden 'executieve functie', 'perceptie', 'prikkelverwerking', 'communicatie', en 'motoriek'. Er staan bij de woorden zwarte stippen op verschillende plaatsen in de cirkel. De afbeelding heeft een roze achtergrond.

Daarnaast klopt het ook gewoon niet

Autisme is geen schaal van minder autistisch naar heel autistisch. Het is een spectrum, waar verschillende autistische eigenschappen per persoon kunnen verschillen in intensiteit of vorm. Dat kan ook nog eens per dag en per situatie verschillen. Heel complex dus! Een beetje zoiets als hierboven, al is dit nog heel erg versimpeld. Bianca Toeps omschreef het in haar boek (aanrader!) als een “multidimensionale vectorruimte”. 

Ik pleit er daarom sterk voor om het woord Asperger te verwijderen uit ons vocabulaire en het onderzoek van Hans Asperger niet meer te gebruiken.

Lees meer over de geschiedenis van Hans Asperger en “zijn” kinderen in het boek “Asperger’s Children” van Edith Sheffer, die ik in dit artikel ook als bron heb gebruikt.